Cuối tuần trước, đứa em họ đến nhà tôi chơi, liếc mắt thấy tường gạch trần tầng hai liền hỏi tôi thuê thợ đục giá bao nhiêu. Tôi cười đáp rằng tôi cố tình chừa nguyên từ lúc xây, chưa hề trát vữa, và tôi đã tiết kiệm gần 90 triệu đồng tiền sơn, trát, lăn tường từ quyết định kỳ quặc này. Bây giờ tổ ấm 4 tầng rộng 60m2 ở Thanh Xuân của gia đình tôi đang theo đuổi lối sống tối giản và chuộng chất liệu thô. Nghe có vẻ khác thường, nhưng quyết định không hoàn thiện một mảng tường đã làm thay đổi cách tôi cảm nhận toàn bộ ngôi nhà. Khi bắt tay vào #keyword#, tôi ngộ ra rằng sự không hoàn hảo đôi khi lại là điểm nhấn đắt giá nhất.
Mảng tường gạch trần giúp tôi cắt giảm một khoản chi không tưởng
Hồi năm 2016, tôi quyết định đập đi xây lại toàn bộ nội thất cho căn nhà phố. https://thietkenoithat.com thi công phần thô, tôi chợt để ý mảng tường cạnh cầu thang xây bằng gạch đỏ khá đẹp. Thay vì cho thợ trát vữa rồi sơn lên, tôi bảo thợ dừng lại ngay ở mảng đó. Anh thợ chính trố mắt nhìn tôi như thấy người lạ. Tôi ngồi tính nhẩm ngay lúc đó: chi phí vữa, nhân công trát, sơn lót, sơn phủ, công thợ lăn sơn tính trên diện tích 18m2 gộp lại cũng rơi vào 12-15 triệu. Thế nhưng con số 90 triệu tôi kể với đứa em họ không phải chỉ tính riêng mảng tường đó. Tôi còn bỏ qua trần thạch cao ở phòng ngủ và khu giặt, không ốp chân tường, không làm phào chỉ. Gom hết lại, tôi để dành được gần 90 triệu đồng so với bản dự toán ban đầu. Có ngần ấy tiền trong tay, tôi lặn lội về Hải Dương tìm mua một bộ bàn ghế gỗ mít cũ của nhà vườn giá 38 triệu, bộ khớp mộng phải đóng lại gần hết. Khoản còn dư tôi dùng mua mấy tấm gỗ lim cũ để làm mặt bếp. Bây giờ ngẫm lại, tôi vẫn thấy đó là quyết định hợp lý nhất mình từng làm suốt 8 năm trời sống trong căn nhà này.
Màu gạch mộc tự nhiên hóa giải bài toán ánh sáng nhà ống
Nhà phố ở Hà Nội thường dài ngoằng và bị hẹp ngang, cho nên ban ngày trông cũng tối om nếu không có giếng trời. Thời gian đầu, tôi sơn trắng bóc cả nhà, nhà thì sáng nhưng ruột lại thấy trống vắng. Từ ngày để lộ mảng gạch nâu đỏ ở chân cầu thang, màu trầm ấy như một cái neo thị giác khiến không gian như thấp và gần gũi hơn. Nói buồn cười, càng tối giản màu sắc, mắt tôi càng thấy nhà rộng ra. Tôi lắp thêm một dãy đèn vàng 3000K hắt ngược lên bề mặt gạch mộc, mỗi chiều tầm 5 giờ chiều, bức tường tự khắc mang màu mật ong ấm áp. Có hôm, anh bạn kiến trúc sư của tôi ngồi ở phòng khách, cứ nhìn chằm chằm vào mảng tường rồi bảo màu gạch mộc phối với ánh đèn vàng làm mắt đỡ mỏi hơn hẳn so với tường quét sơn trắng láng. Tôi không cần hiểu nguyên lý khoa học, chỉ cần thấy mắt mình dễ chịu là đủ. Chiều nào bước vào nhà, ngắm mảng tường gạch đỏ trong ánh đèn, tôi thấy căn nhà ống chật chội bỗng hóa một nơi trú ẩn dễ chịu.
Khách và họ hàng phản ứng ra sao, và cách tôi xử lý mọi ánh nhìn
Không phải ai cũng hiểu ý tôi ngay. Anh bạn kiến trúc sư, sau hôm khen ngợi ánh đèn, lại chê tôi lười biếng vì bỏ bê không trát tường cho nghiêm túc. Mẹ chồng tôi thì khỏi nói lần nào lên cũng cằn nhằn bảo tôi sơn lại cho sạch. Thế nhưng có một người làm tôi vững bụng hẳn, chính là bé con nhà tôi, năm nay 6 tuổi. Nó nghiêng đầu sờ mãi từng viên gạch, đếm từng lỗ hổng li ti trên mảng tường gần cầu thang. Có hôm nó còn dán mắt vào tường, kể chuyện cho mấy viên gạch nghe. Tôi cho rằng trực giác thẩm mỹ của trẻ con đáng tin hơn người lớn nhiều. Để xoa dịu mọi ánh nhìn, tôi đục vào tường ít lỗ, gắn một tấm gỗ lim cũ làm cái kệ rồi đặt lên đó một chiếc đèn dầu bằng đồng. Lạ thay, kể từ khi cái kệ gỗ cùng đèn dầu xuất hiện, không một ai còn hỏi tôi chuyện sơn với trát nữa. Họ chỉ gật gù bảo góc này có hồn. Mẹ chồng tôi hôm trước còn dặn tôi mua giúp một cái đèn dầu y như vậy về treo ở phòng thờ.
Những chỗ khác tôi cũng cố tình bỏ dở để nhà sống hơn
Sau mảng tường cầu thang, tôi bắt đầu nhìn căn nhà theo một cách khác hẳn. Phòng ngủ của vợ chồng tôi hiện tại vẫn để nguyên trần bê tông, không thạch cao, không trần giả. Mới đầu vợ tôi gạt đi ngay, bảo trần bê tông giống nhà kho quá. Nhưng sau một mùa hè, cô ấy đổi ý vì thấy phòng ngủ mát rõ rệt so với phòng trần thạch cao nhà con bạn thân ở cùng khu. Khu giặt tầng một nhà tôi cũng chẳng ốp chân tường, thay vào đó tôi quét một lớp sơn chống thấm màu xi măng, cao khoảng 60cm từ nền lên. Vừa đỡ tốn kém, vừa dễ chùi rửa, lại khỏi lo nước văng làm bong tróc. Khung cửa sổ phòng khách, tôi dùng lại mấy khung cửa gỗ cũ gỡ từ nhà ông bà để lại. Chứ không lắp lưới nhôm và kính cường lực, tôi chỉ gia cố một lớp khung sắt đen sơn tĩnh điện, vừa đảm bảo an toàn lại giữ được nét cũ kỹ của gỗ. Có người bảo tôi khó tính, có người bảo tôi làm màu, nhưng tôi chỉ cười cho qua, vì người sống trong nhà là tôi chứ đâu phải họ. Sự bỏ dở có chủ đích, với tôi, không phải vì tiếc tiền hay lười biếng, mà là phương pháp giúp căn nhà phố chật chội này sống được. Chất liệu chưa hoàn thiện, ánh sáng vàng dịu tự chúng kể câu chuyện của thời gian. Nếu bạn đang lăn tăn giữa một căn nhà bóng bẩy hoàn hảo và một căn nhà mang dấu vết thật, tôi khuyên bạn nên thử chừa một góc nhỏ chưa hoàn thiện, rồi sống chung với nó vài tháng, nghe ngóng cảm giác ra sao. Biết đâu bạn sẽ thấy thoải mái hơn tôi, mà cũng có khi chẳng thấy gì đặc biệt. Dù sao đi nữa, nhà là để sống, đâu phải để khoe.